Πρόκειται για ένα από τα δέκα λαμπρότερα άστρα στο γήινο ουρανό και ένας δημοφιλής «στόχος» των ερασιτεχνών αστρονόμων. Είναι τόσο μεγάλο που θα εκτεινόταν μέχρι την τροχιά του Δία, αν βρισκόταν στη θέση του δικού μας ήλιου, στο κέντρο του ηλιακού μας συστήματος!
Το συγκεκριμένο άστρο, που περιβάλλεται από πελώρια σύννεφα αερίων και σκόνης, ανήκει στους ερυθρούς σούπερ-γίγαντες, οι οποίοι «φουσκώνουν» μέχρι και 100 φορές σε σχέση με το αρχικό τους μέγεθος, πριν εκραγούν βίαια ως σουπερνόβα ή καταρρεύσουν προς το εσωτερικό τους ως μαύρη τρύπα.
Ο Μπετελγκέζ, που περιστρέφεται κάθε περίπου 18 γήινα χρόνια και δεν είναι απόλυτα σφαιρικός (μοιάζει λίγο με πατάτα!), ήταν το πρώτο άστρο που ποτέ μετρήθηκε το μέγεθός του και μέχρι σήμερα είναι ένα από τα ελάχιστα άστρα που από το τηλεσκόπιο «Χαμπλ» φαίνεται ως δίσκος μάλλον παρά ως κουκίδα φωτός. Ήταν ακόμα το πρώτο άστρο, πέρα από τον ήλιο μας, που φωτογραφήθηκε η επιφάνειά του (από το «Χαμπλ»).
Η νέα ανακάλυψη, που βασίστηκε σε αστρονομικές παρατηρήσεις του πανεπιστημίου του Μπέρκλεϊ, υπό τον καθηγητή και νομπελίστα Τσαρλς Τάουνς, παρουσιάστηκε στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Αστρονομικής Εταιρίας στην Καλιφόρνια, και δημοσιεύτηκε στο αστροφυσικό περιοδικό “Astrophysical Journal Letters”, σύμφωνα με τα ξένα πρακτορεία.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ο τεραστίων διαστάσεων Μπετελγκέζ, ενώ το 1993 είχε διάμετρο 11,2 αστρονομικών μονάδων (μια ΑΜ ισούται με την απόσταση Γης-Ήλιου ή περίπου 150 εκατ. χλμ), σήμερα πια η διάμετρός του έχει μειωθεί κατά 15%, στις 9,6 αστρονομικές μονάδες, όσο δηλαδή περίπου η τροχιά της Αφροδίτης.
Ο 94χρονος Τάουνς, επίτιμος καθηγητής φυσικής του Μπέρκλεϊ και νομπελίστας το 1964 για την εφεύρεση του λέιζερ και του μέιζερ (λέιζερ μικροκυμάτων), χαρακτήρισε «εντυπωσιακή» αυτή την αλλαγή του μεγέθους και είπε ότι οι επιστήμονες (και ο ίδιος παρά την ηλικία του!) θα παρακολουθούν στενά τα επόμενα χρόνια να δουν αν η συρρίκνωση θα συνεχιστεί ή ο Μπετελγκέζ θα επανέλθει στο αρχικό του μέγεθος.
Το αξιοσημείωτο είναι ότι, ενώ το άστρο χάνει μέγεθος, η φωτεινότητά του δεν έχει αλλάξει ιδιαίτερα. Η συρρίκνωση του άστρου γινόταν σιγά-σιγά και όχι απότομα, αλλά με ελαφρώς επιταχυνόμενο ρυθμό όσο περνούσαν τα χρόνια. Πλήρη αδυναμία κατανόησης του φαινομένου δήλωσαν οι αστρονόμοι.
«Λαμβάνοντας υπόψη όλα αυτά που γνωρίζουμε για τους γαλαξίες και το μακρινό σύμπαν, υπάρχουν ακόμα πολλά πράγματα που δεν ξέρουμε για τα άστρα, μεταξύ άλλων τι συμβαίνει στους ερυθρούς γίγαντες που πλησιάζουν στο τέλος της ζωής τους», δήλωσε ο συνεργάτης του Τάουνς, φυσικός Έντουαρντ Γουίσναου του Εργαστηρίου Διαστημικών Ερευνών του πανεπιστημίου του Μπέρκλεϊ.
Άλλοι επιστήμονες, όπως ο Γκράχαμ Χάρπερ του πανεπιστημίου του Κολοράντο (Μπούλντερ), δεν αποκλείουν πάντως η συρρίκνωση του άστρου να είναι μια αυταπάτη, που προκαλείται από μια προσωρινή διόγκωση στην επιφάνειά του λόγω μεγάλων θερμοκρασιακών διαφορών που παρατηρούνται στους ερυθρούς γίγαντες.
Μια άλλη ερμηνεία, όπως δήλωσε στο New Scientist, είναι ότι οι μετρήσεις δείχνουν συρρίκνωση, επειδή στην πραγματικότητα δεν μετρούν την ίδια την επιφάνεια του Μπετελγκέζ, αλλά κατά λάθος συμπεριλαμβάνουν και ένα στρώμα πυκνών αερίων που αιωρείται από πάνω του.
enet.gr
Επιστροφή
