Ο όρος ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι αναφέρεται στις χειρουργικές τεχνικές με τις οποίες ελαχιστοποιείται ο τραυματισμός των φυσιολογικών ιστών του σώματος, ο οποίος αναπόφευκτα προκαλείται κατά την πραγματοποίηση κάθε χειρουργικής επέμβασης.
«Με τις ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους, η μικρή χειρουργική τομή συνεπάγεται τον πολύ μικρότερο τραυματισμό των υποκείμενων μυών, συνδέσμων και τενόντων σε σχέση με τις ανοικτές επεμβάσεις», εξηγεί ο ορθοπεδικός χειρουργός, επιστημονικός συνεργάτης του Πανεπιστημίου Αθηνών, δρ Χρήστος Γιαννακόπουλος.
Προσοχή, όμως! «Στην περίπτωση που ο χειρουργός δεν έχει επαρκή εκπαίδευση και εμπειρία, ακόμη και μέσα από ελάχιστη τομή δέρματος μπορεί να προκληθεί καταστροφή των μαλακών μορίων, αναιρώντας τον κύριο στόχο των ελάχιστα επεμβατικών μεθόδων, που είναι η μείωση του χειρουργικού τραύματος», τονίζει ο κ. Γιαννακόπουλος.
Πώς εφαρμόζονται
Οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι έχουν αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο εξασκείται η χειρουργική. «Για την εφαρμογή τους απαιτείται ειδικός τεχνικός εξοπλισμός, υλικά και εργαλεία», λέει ο κ. Γιαννακόπουλος. «Περισσότερο απ΄ όλα, όμως, είναι αναγκαίες η άρτια εκπαίδευση και εξειδίκευση του χειρουργού στην εφαρμογή των τεχνικών αυτών σε ασθενείς».
Η διάρκεια της επέμβασης μειώνεται όσο βελτιώνεται η τεχνική ικανότητα και η εμπειρία του χειρουργού. Τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο ηλεκτρονικοί υπολογιστές, με τους οποίους διασφαλίζεται η ορθή τοποθέτηση των υλικών στο ισχίο και στο γόνατο κατά τη διάρκεια της επέμβασης.
Σε ορισμένα κέντρα του εξωτερικού, οι αρθροπλαστικές ισχίου και γόνατος πραγματοποιούνται πειραματικά από χειρουργικά ρομπότ, τα οποία τοποθετεί ο χειρουργός στην κατάλληλη θέση.
Στις αρθροπλαστικές ισχίου και γόνατος, ο στόχος της χειρουργικής θεραπείας είναι η αντικατάσταση της άρθρωσης που έχει καταστραφεί με μία τεχνητή άρθρωση. «Τα υλικά και εμφυτεύματα που χρησιμοποιούνται τόσο στις ανοικτές όσο και στις ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους είναι ακριβώς τα ίδια», επισημαίνει ο κ. Γιαννακόπουλος. «Αυτό που αλλάζει στις δεύτερες είναι ο περιορισμός της χειρουργικής προσπέλασης».
Στην αρθροπλαστική του ισχίου είναι σήμερα δυνατή η αντικατάσταση μόνο της επιφάνειας του μηριαίου οστού (αρθροπλαστική επιφανείας). Στην αρθροπλαστική του γόνατος είναι δυνατή η αντικατάσταση μόνο του περισσότερο πάσχοντος διαμερίσματος του γόνατος (μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική) και όχι ολόκληρης της άρθρωσης.
«Σε άλλες ορθοπεδικές χειρουργικές επεμβάσεις, εκτός των αρθροπλαστικών, όπως είναι π.χ. η συνδεσμοπλαστική του προσθίου χιαστού συνδέσμου, είναι σχεδόν αδιανόητη η πραγματοποίησή τους με ανοικτές τεχνικές», τονίζει ο κ. Γιαννακόπουλος.
Υπάρχουν λίγες μελέτες στις οποίες συγκρίνονται οι ανοικτές χειρουργικές τεχνικές με τις ελάχιστες επεμβατικές. «Σύμφωνα με τις περισσότερες, οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι σε έμπειρα χέρια έχουν εφάμιλλα αποτελέσματα με τις ανοικτές τεχνικές, ενώ ο ασθενής επωφελείται από τα σημαντικά πλεονεκτήματά τους», υπογραμμίζει ο δρ Γιαννακόπουλος. «Δεν έχει όμως ακόμα μελετηθεί η αντοχή στον χρόνο των αρθροπλαστικών που έχουν πραγματοποιηθεί με ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους, ούτε η επίπτωση των επεμβάσεων αναθεώρησης».
Απαραίτητη η ειδική εκπαίδευση του χειρουργού
«Η εμπειρία σε ανοικτές επεμβάσεις δεν συνεπάγεται και επιτυχή εφαρμογή των ελάχιστα επεμβατικών μεθόδων», διευκρινίζει ο κ. Γιαννακόπουλος. «Ανεπαρκής εκπαίδευση στις μεθόδους αυτές μπορεί να οδηγήσει διεγχειρητικά σε σημαντικές επιπλοκές, οι οποίες βεβαίως είναι δυνατό να αντιμετωπιστούν με μετατροπή της επέμβασης σε τυπική ανοικτή αρθροπλαστική».
Οι νέες επεμβάσεις στην αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος εφαρμόζονται από πολλούς χειρουργούς σε ολόκληρο τον κόσμο, οι πρωτοπόροι όμως ήταν στις ΗΠΑ. Στην Ελλάδα, είναι ακόμα σχετικά λίγοι οι χειρουργοί που έχουν εμπειρία στην εφαρμογή τους.
«Σύμφωνα με την Αμερικανική Εταιρεία Χειρουργικής Ισχίου και Γόνατος, η εφαρμογή των ελάχιστα επεμβατικών μεθόδων θα πρέπει να γίνεται από χειρουργούς που πραγματοποιούν τουλάχιστον 50 αρθροπλαστικές τον χρόνο», λέει ο κ. Γιαννακόπουλος. «Οι επεμβάσεις αυτές δεν πρέπει να εφαρμόζονται από χειρουργούς που σπάνια πραγματοποιούν αρθροπλαστικές ή από χειρουργούς που δεν έχουν κάνει ειδική εκπαίδευση και δεν έχουν εμπειρία στη χρήση της μεθόδου».
Σε ποιες περιπτώσεις συνιστώνται
Oι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι, ενδείκνυνται στις εξής περιπτώσεις:
* Σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις ασθενών που έχουν ανάγκη ολικής αρθροπλαστικής γόνατος και ισχίου.
* Κατ΄ εξοχήν σε ασθενείς με συνοδές σοβαρές παθήσεις, στους οποίους πρέπει να ελαχιστοποιηθεί η επιβάρυνση των υπόλοιπων συστημάτων του σώματος και ιδίως του αναπνευστικού και του καρδιαγγειακού.
Η εφαρμογή των νέων μεθόδων είναι πιο δύσκολη στις εξής περιπτώσεις:
* Σε ασθενείς με νοσογόνο παχυσαρκία.
* Σε ασθενείς με σημαντική δυσκαμψία της άρθρωσης ή παλαιά αρθρόδεση.
* Σε ασθενείς με φλεγμονή παλαιάς αρθροπλαστικής.
Σχετική, αλλά όχι απόλυτη, αντένδειξη αποτελεί η αναθεώρηση παλαιών αρθροπλαστικών που έχουν χαλαρώσει και πρέπει να αντικατασταθούν.
Μαίρη Κατσανοπούλου - tanea.gr
Επιστροφή
