Τότε που τα ίδια κτίρια άνοιξαν ξανά τις πόρτες τους, καθαρίστηκαν, ανακαινίστηκαν για να φιλοξενήσουν τελικά γκαλερί, εκδοτικούς οίκους, γραφεία, studio γραφιστικής, εργαστήρια για μικρομαστορέματα και μανάβικα με βιολογικά προϊόντα.
Το εγχείρημα βαπτίστηκε «Renew Newcastle» (Ανανεώστε το Newcastle). Ο νονός της ιδέας, ο καλλιτεχνικός manager Μάρκους Γουέστμπουρι, ίδρυσε τον ομώνυμο μη κερδοσκοπικό οργανισμό που παραλαμβάνει εγκαταλελειμμένους χώρους στο κέντρο της πόλης και έχοντας εξασφαλίσει τη συναίνεση των ιδιοκτητών τους, τους προσδίδει πολιτιστική χρήση. Σκοπός του να αναζωογονήσει ολόκληρες γειτονιές, να τις θέσει υπόψη της αγοράς ώστε να μπουν εκ νέου σε τροχιά ανάπτυξης. «Δίνουμε πολλά κίνητρα δημιουργίας ώστε να βγουν οι χώροι αυτοί από την αδράνεια και στοχεύουμε στο να σώσουμε κεντρικούς εμπορικούς δρόμους της πόλης από το... θάνατο», εξηγεί ο Γουέστμπουρι.
Το «Renew Newcastle» έχει εξασφαλίσει την υποστήριξη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της κεντρικής διοίκησης, του πανεπιστημίου της πόλης και, το σημαντικότερο, της τοπικής επιχειρηματικής κοινωνίας. Το πείραμα έχει εφαρμοστεί επιτυχώς σε δεκαπέντε χώρους, ενώ η μεταμόρφωση άλλων τριάντα απομένει να υλοποιηθεί μέσα στο καλοκαίρι. Η Μάρνι Τζάκσον, γενική διευθύντρια του Οργανισμού, σημειώνει ότι επιπλέον επεξεργάζονται περισσότερες από 70 προτάσεις συναινετικής κατάληψης χώρων. Οι ιδιοκτήτες παραχωρούν τους χώρους για περίπου ένα μήνα, διατηρώντας το δικαίωμα να διακόψουν τη νέα χρήση σε περίπτωση που προσελκύσουν το ενδιαφέρον «πραγματικών» ενοικιαστών. Στο μεσοδιάστημα όμως, οι ιδιοκτησίες τους φιγουράρουν ως ζωντανή διαφήμιση. Οπως σχολιάζει και ο Ζήσης Κοτιώνης, καθηγητής Αρχιτεκτονικής στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλίας, «το πρόγραμμα “Renew Newcastle” θέτει ένα θέμα μη θεσμικής χρήσης του αστικού δημόσιου χώρου χωρίς να απειλείται το ιδιοκτησιακό καθεστώς των κτιρίων. Η έννοια της προσωρινής δράσης αποδομεί την ιδέα της τέχνης (ως παραγωγή αντικειμένων και μορφών) και την ορίζει ως μια αστική δραστηριότητα που επαναπροσδιορίζει το περιεχόμενο της ζωής μέσα στην πόλη».
Τα επιχειρήματα των δημιουργών του προγράμματος, που υποστηρίζουν ότι επαναφέρει τη ζωή στην πόλη χωρίς να αλλοτριώνει την φυσιογνωμία της, φαίνεται πως έχουν πείσει κυβερνητικούς παράγοντες και στη Βρετανία, οι οποίοι επεξεργάζονται αντίστοιχα μέτρα προκειμένου να θωρακίσουν αστικά κέντρα από την οικονομική ύφεση. Κάθε πόλη άλλωστε, ευρωπαϊκή ή μη, διατηρεί ανένταχτους χώρους στον ιστό της. Συνεπώς, η κατάληψη με συναίνεση είναι ένα μοντέλο «που θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί και στην Αθήνα, μια μεγαλούπολη-πρωταθλήτρια σε ποσοστό κενών ή κλειστών διαμερισμάτων - ιδιωτικών χώρων. Θα συνέβαλε στην ανατροπή της παγιωμένης περιχαράκωσης μεταξύ ιδωτικού και δημόσιου χώρου, σχέση που ούτως ή άλλως στην εποχή της πληροφορίας τίθεται σε κρίση», εξηγεί ο κ. Κοτιώνης.
Για την ώρα, ο αέρας «ανανέωσης» φυσάει μόνο στο Newcastle. «Θα μπορούσαμε να έχουμε μια μίνι αναγέννηση εδώ», εκτιμά ένας κάτοικος της πόλης για να εγείρει το σκεπτικισμό ενός άλλου. «Πρέπει να ενθαρρύνουμε δημιουργικά μυαλά να αλλάξουν το αστικό τοπίο. Αρκεί να μην μπει στη μέση το τέρας της γραφειοκρατίας». Οπως έλεγε και ένας κινηματογραφικός ήρωας: «Φτιάξ’ το και θα έρθουν».
Newcastle
▪ Βρίσκεται 150 χλμ. βόρεια του Σίδνεϊ, περίπου δύο ώρες από την αυστραλιανή πρωτεύουσα.
▪ Εχει 500.000 κατοίκους. Πληθυσμιακά είναι η έβδομη πόλη της ηπείρου.
▪ Είναι η δεύτερη παλαιότερη πόλη της Αυστραλίας.
ΧΑΡΑΜΗ ΣΤΕΛΛΑ - Ελεύθερος Τύπος
Επιστροφή
