Μήπως η τάση να υποτιμούμε τους μελλοντικούς κινδύνους οφείλεται στην ίδια τη δομή του εγκεφάλου μας; Απάντηση σε αυτό το ερώτημα επιχείρησαν να δώσουν σε πρόσφατη διημερίδα με θέμα το περιβάλλον οι ερευνητές του Κέντρου για την Ερευνα της Λήψης Περιβαλλοντικών Αποφάσεων (Center for Research on Environmental Decisions, CRED) του Πανεπιστημίου Κολάμπια.
Η έρευνα για τη λήψη αποφάσεων που σχετίζονται με το περιβάλλον είναι ένας νεοσύστατος επιστημονικός κλάδος που αναδύθηκε από τους κόλπους της Επιστήμης των Αποφάσεων (Decision Science), του διεπιστημονικού κλάδου που μελετά τις νοητικές, ψυχολογικές και κοινωνικές διεργασίες που εμπλέκονται κατά τη λήψη αποφάσεων από τους ανθρώπους. Η επιστήμη αυτή δημιουργήθηκε πριν από περίπου τριάντα χρόνια χάρη στο πρωτοποριακό έργο δύο ψυχολόγων και έκτοτε επικεντρώθηκε κυρίως στο πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις σε ατομικό επίπεδο και ειδικότερα σε τομείς όπως η επιχειρηματικότητα, η υγεία, η κατανάλωση αγαθών.
Τα τελευταία χρόνια όμως έγινε σαφής η ανάγκη συστηματικότερης μελέτης του πώς η αντίληψη του κινδύνου διαμορφώνει τις αποφάσεις των ανθρώπων σχετικά με το μέλλον του πλανήτη. Στόχος της έρευνας αυτής δεν είναι τόσο να διατυπωθεί ένα θεωρητικό μοντέλο για τη σχέση ανθρώπου-φύσης, όπως έχει κατά καιρούς προταθεί από κορυφαίους επιστήμονες όπως ο Αμερικανός βιολόγος Ε. Ο. Wilson (βλ. Το βιβλίο του «Το μέλλον της ζωής», εκδ. Σύναλμα), αλλά να γίνουν συγκεκριμένες πειραματικές έρευνες σε Αμερική, Ευρώπη και Αφρική από τις οποίες θα προκύψουν πολύτιμα στοιχεία για τη στάση των ανθρώπων απέναντι στο ενδεχόμενο κλιματικών αλλαγών που θα επηρεάσουν τη ζωή τους.
Οπως υποστηρίζει η Elke Weber, καθηγήτρια Ψυχολογίας και Διοίκησης Επιχειρήσεων στο Πανεπιστήμιο Κολάμπια, «η κλιματική αλλαγή είναι ανθρωπογενής, δηλαδή οφείλεται στη συμπεριφορά των ανθρώπων. Αυτό δεν σημαίνει ότι η εξεύρεση τεχνολογικών λύσεων δεν πρέπει να μας απασχολεί. Αν όμως αυτό που προκαλεί την κλιματική αλλαγή είναι πρωτίστως η ανθρώπινη συμπεριφορά, τότε η λύση ενδεχομένως να βρίσκεται ακριβώς στην αλλαγή της ανθρώπινης συμπεριφοράς».
Σύμφωνα με τους γνωσιακούς ψυχολόγους, διαθέτουμε δύο νοητικά συστήματα για την εκτίμηση των κινδύνων: ένα αναλυτικό, που αξιολογεί τα οφέλη και τις απώλειες, και ένα εμπειρικό, που βασίζεται στην προσωπική εμπειρία. Από τα πειράματα της Weber προέκυψε ότι ο αναλυτικός μηχανισμός μάς αποτρέπει από το να κάνουμε μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις. Αυτό μεταφρασμένο σε περιβαλλοντικούς όρους σημαίνει ότι αποφεύγουμε να κάνουμε αλλαγές στον τρόπο ζωής μας προκειμένου να διασφαλίσουμε ένα καλύτερο μέλλον για τον πλανήτη.
enet
Επιστροφή
