Όπως είναι γνωστό ο Σύλλογος ΑΡΧΕΛΩΝ έχει ιδρύσει και λειτουργεί το Δίκτυο Διάσωσης Θαλάσσιων Χελωνών μέσω του οποίου καταγράφονται σε όλη τη χώρα οι «εκθαλασσώσεις» χελωνών (δηλ. οι νεκρές ή τραυματισμένες χελώνες που συνήθως εκβράζονται στην ακτή). Το Δίκτυο ξεκίνησε δοκιμαστικά το 1990 κυρίως με μέλη του Συλλόγου που διέμεναν σε παραθαλάσσιες περιοχές. Σιγά-σιγά πήρε διαστάσεις με την ηθική υποστήριξη του Υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας που το 1992 εξέδωσε την πρώτη εγκύκλιο με σχετικές οδηγίες προς τις λιμενικές υπηρεσίες όλης της χώρας. Με την ίδρυση του Κέντρου Διάσωσης στη Γλυφάδα το 1994 η προσπάθεια έγινε πιο συστηματική, αφού οι εκθαλασσώσεις συνδυάστηκαν και με τη δυνατότητα περίθαλψης των τραυματισμένων χελωνών. 
Σήμερα το Δίκτυο είναι σε πλήρη ανάπτυξη, αλλά φυσικά πάντα υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης. Μέλη του Δικτύου Διάσωσης είναι όλες οι λιμενικές αρχές της χώρας, που αποτελούν και τη ραχοκοκαλιά του Δικτύου. Επίσης συμμετέχουν οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης, περιβαλλοντικές οργανώσεις, ομάδες πολιτών, και ιδιώτες. Σκοπός του Δικτύου είναι η αξιόπιστη συλλογή πληροφοριών γύρω από τους τραυματισμούς και θανάτους θαλάσσιων χελωνών, με σκοπό τη μείωση τους.
Πώς λειτουργεί το ΔίκτυοΟι παρατηρούμενες εκθαλασσώσεις αναφέρονται από τα μέλη του Δικτύου με την συμπλήρωση εντύπου όπου καταγράφονται το είδος, το φύλο, το μέγεθος της χελώνας, τα εξωτερικά τραύματα, αν είναι μαρκαρισμένη, κ. ά. Τα μέλη ειδοποιούν πάντα την τοπική λιμενική αρχή, που με τη σειρά της ειδοποιεί τον νομοκτηνίατρο για να διαπιστώσει την αιτία θανάτου και την Τοπική Αυτοδιοίκηση να προβεί στην υγειονομική ταφή του ζώου. Τα έντυπα αποστέλλονται στο Κέντρο Διάσωσης, όπου εισάγονται σε βάση δεδομένων και αναλύονται με GIS. Φυσικά σε περιπτώσεις τραυματισμένων χελωνών η επικοινωνία με το Κέντρο γίνεται τηλεφωνικά ώστε να οργανωθεί άμεσα και η μεταφορά του ζώου. Πληροφορίες για να γίνετε μέλη του Δικτύου Διάσωσης και τί πρέπει να κάνετε σε περίπτωση που θα δείτε νεκρή ή τραυματισμένη χελώνα στο http://www.archelon.gr/contents/pedio_diktio.php?row=row5, http://www.archelon.gr/contents/pedio_help.php?row=row5
Πού οφείλονται οι εκθαλασσώσεις
Όπως είπαμε παραπάνω, από το 1994 οι τραυματισμένες χελώνες εισάγονται στο Κέντρο Διάσωσης για περίθαλψη. Στις περισσότερες περιπτώσεις το ειδικευμένο προσωπικό του Κέντρου είναι σε θέση να εντοπίσει την αιτία τραυματισμού. Έτσι από τις 226 χελώνες που εισήχθησαν στο Κέντρο στην περίοδο 1994-2000 βγήκαν τα παρακάτω συμπεράσματα: Το 34% έφερε τραύματα στο κεφάλι, το 24% είχε καταπιεί αγκίστρια, το 22% έφερε τραύματα από παγίδευση σε δίχτυα ή πετονιές, και το υπόλοιπο 20% υπέφερε από άλλες αιτίες (ασθένειες, τραύματα από σκάφη, κλπ.). Τα τραύματα στο κεφάλι αφορούσαν κυρίως χτυπήματα στο κρανίο, τις σιαγόνες και τα μάτια, και στην πλειοψηφία τους έγιναν σκόπιμα όταν οι χελώνες είχαν πιαστεί σε αλιευτικά εργαλεία. Έτσι το 80% των τραυματισμών, και κατά συνέπεια και των εκθαλασσώσεων, οφείλεται στις αλιευτικές δραστηριότητες.
Τα αποτελέσματα
Ο ετήσιος αριθμός των εκθαλασσώσεων (νεκρές χελώνες) στα έτη 1994-2008 φαίνεται στο παρακάτω διάγραμμα.
Δημήτρης Μαργαριτούλης και Παύλος Τσάρος - ΑΡΧΕΛΩΝ
